Begraafplaats Zwolle
Toonzaal
  Wie zijn wij | Ontstaan natuursteen | Winning in de groeve | Adresgegevens |
Toonzaal

Ontstaan natuursteen

 

Natuursteen
Natuursteen is een milieuvriendelijk natuurproduct, met een uniek en levendig uiterlijk. Bovendien is het een functioneel en duurzaam materiaal, dat voor een groot aantal binnen- en buitentoepassingen geschikt is. De aardkorst waarop wij leven bestaat voor een belangrijk deel uit natuursteen. Daardoor is de voorraad haast onuitputtelijk en wordt natuursteen in vrijwel alle landen gewonnen. De vorming van de aardkorst en dus natuursteen is een ingewikkeld geologisch proces, dat een tijdspanne van miljoenen jaren beslaat en tot op de dag van vandaag doorgaat. Aardbevingen en vulkaanuitbarstingen zijn hier het meest tastbare bewijs van. Dit geologische proces bepaalt het uiterlijk en de eigenschappen van natuursteen. Doordat geen plek ter wereld dezelfde geologische ontwikkeling doormaakt is geen natuursteen gelijk.

Pas op voor imitaties
Het siert natuursteen dat het veelvuldig wordt geïmiteerd, door kunstschilders en producenten van kunststof, keramiek en steen. Natuursteenimitaties worden bijvoorbeeld gemaakt door natuursteenkorrels aan elkaar te lijmen, in de fabriek of in het werk. Voorbeelden hiervan zijn: marmercomposiet, grindvloeren, granito en terrazzo. Hoewel er echte natuursteenkorrels worden gebruikt, is hier geen sprak van echt natuursteen. Sommige producenten van imitaties suggereren in hun productinformatie en met de productnaam, dat hun imitatie echt natuursteen is. Maar echt natuursteen is een product van moeder Aarde en is onovertroffen.

Natuursteen is in miljoenen jaren gevormd.
Natuursteen is gevormd uit afgekoeld vloeibaar gesteente (magma of lava), of uit sediment (zand, klei, kalk) dat is versteend onder druk vaak in combinatie met hoge temperaturen. Natuursteen is het hoofdbestanddeel van de aardkorst waarop wij leven. De vorming van de aardkorst en dus natuursteen is een continue geologisch proces, dat zo oud is als de aarde. Van de beschikbare steen in de aardkorst is maar een deel economisch te winnen en te gebruiken voor de natuursteensector. Desondanks zijn er duizenden natuurstenen leverbaar. In het schema zijn deze in groepen ingedeeld, zoals gebruikelijk is in de geologie. Natuurstenen met een vergelijkbare samenstelling en ontstaansgeschiedenis worden in een groep ingedeeld. Tot één groep (bijvoorbeeld 'marmers'of 'granieten') kunnen vele honderden natuurstenen behoren. De belangrijkste groepen uit het schema worden hieronder besproken.

Steengroepen
Stollingsgesteenten
Stollingsgesteenten zijn eenvoudig gezegd ontstaan door afkoeling en stolling van vloeibaar gesteente. Dit kan zowel in als op de aardkorst plaatsvinden. Wanneer het vloeibaar gesteente in de aardkorst afkoelt (magma) ontstaan dieptegesteenten. En wanneer het vloeibaar gesteente uit de aardkorst treedt (lava) en afkoelt, ontstaan uitvloeiingsgesteenten. Als tussenvorm kan magma ook stollen in spleten of breuklagen in de aardkorst; dan spreken we van ganggesteenten.

Dieptegesteenten
Dieptegesteenten zijn geleidelijk afgekoeld en onder grote, constante druk gevormd. Dit resulteert in grofkorrelige gesteenten, met duidelijk waarneembare kristallen. Uiterlijk en samenstelling van dieptegesteenten zijn regelmatig, maar stenen onderling kunnen sterk in uiterlijk verschillen. Tot deze groep behoren bijvoorbeeld de granieten en gabbro's.

Uitvloeiingsgesteenten
Magma kan uit het binnenste van de aarde aan het aardoppervlak komen, wat we dan lava noemen. Na bijvoorbeeld een vulkaanuitbarsting zal de lava snel afkoelen en verharden. Deze stenen bevatten geen of bijna geen kristallen. Luchtbelinsluitingen kunnen voorkomen. Uitvloeiingsgesteenten zijn meestal gelijkmatig van uiterlijk en samenstelling. Tot deze groep behoren bijvoorbeeld de trachieten en basalten.

Sedimentgesteenten
Sedimentgesteenten zijn ontstaan door de afzetting van sediment in rivieren en zeeën. Er zijn twee soorten: afzettingsgesteenten en neerslaggesteenten.

Afzettingsgesteenten
Afzettingsgesteenten zijn ontstaan door het afzetten van klei-, zand- of kalklagen die vervolgens zijn versteend. Deze klei of zand kan afkomstig zijn van geërodeerde natuursteen, de kalk van schaaldiertjes, koraal e.d. Tot de afzettingsgesteenten behoren de kleistenen, zandstenen en sommige kalkstenen (zie ook neerslaggesteenten).

Kleistenen
Kleistenen zijn uit klei gevormd. Ze worden in de natuursteensector niet gebruikt, maar vormen de basis voor leistenen. Zandstenen zijn uit zand gevormd en hebben een poreuze structuur. Kalkstenen zijn uit kalk gevormd. De fossielen die vaak in deze stenen worden gevonden, vertellen iets over de herkomst van het kalk.

Neerslaggesteenten
Neerslaggesteenten zijn ontstaan door het neerslaan van kalk uit met kalk verzadigd water. Sommige kalkstenen behoren tot deze groep (zie ook afzettingsgesteenten). In het algemeen is het uiterlijk van kalkstenen ontstaan uit neergeslagen kalk fijner gelaagd dan die door afzetting zijn ontstaan. Ook dit type kalksteen kan fossielen bevatten.

Metamorfe gesteenten
Deze worden ook wel omvormingsgesteenten genoemd en ontstaan door bewegingen in de aardkorst. Hierdoor worden bijvoorbeeld bergketens en zeetroggen gevormd. Tijdens dit proces kunnen reeds gevormde stollings- of sedimentgesteenten worden blootgesteld aan extreme druk eventueel in combinatie met hoge temperaturen. Daardoor ondergaan deze gesteenten een gedaanteverwisseling of metamorfose. Hierdoor veranderen zowel het uiterlijk als de eigenschappen.

 

 

Ontstaan

 

 

 

 

 

Ontstaan1

 

 

 

 

 

 

Onstataan2